Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, çıraklık döneminde yapılan çalışmaların emeklilik prim günlerine dahil edilip edilmeyeceğine ilişkin emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, çıraklık sözleşmelerinin temel amacının çalışma değil meslek öğretimi olduğunu belirterek, çıraklık süresinin emeklilik hesabında dikkate alınamayacağına hükmetti.

Çıraklık Süresi İçin Hizmet Tespiti Davası Açıldı

Dava, 1987-1989 yılları arasında henüz 16 yaşındayken Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) bünyesinde çırak olarak çalışan bir kişinin başvurusu üzerine gündeme geldi. Davacı, bu dönemde yalnızca eğitim almadığını, fiilen üretim faaliyetlerinde görev yaptığını ileri sürerek söz konusu çalışmaların emekliliğe esas sigortalılık süresine eklenmesini talep etti.

Bu kapsamda iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açan davacı, çıraklık dönemindeki çalışma günlerinin uzun vadeli sigorta kolları kapsamında değerlendirilmesini istedi.

Yerel Mahkeme ve İstinaf Davacıyı Haklı Buldu

Dosyayı inceleyen ilk derece mahkemesi, davacının ağırlıklı olarak üretim faaliyetlerinde çalıştığı kanaatine vararak talebi kabul etti. Mahkeme, yapılan işlerin meslek öğreniminden ziyade doğrudan üretime yönelik olduğunu değerlendirerek çıraklık döneminin emeklilik primlerine dahil edilmesine karar verdi.

Karara yapılan itirazı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de yerel mahkemenin hükmünü hukuka uygun bularak onadı.

Yargıtay: Çıraklıkta Amaç Çalışmak Değil, Meslek Öğrenmektir

Dosyanın temyiz edilmesi üzerine inceleme yapan Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğunu vurgulayarak sigortalılık tespiti davalarının büyük bir hassasiyetle değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Kararda, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine dikkat çekilerek, sigortalılık niteliğinin ancak hizmet akdiyle fiilen çalışmaya başlanması halinde kazanılabileceği ifade edildi. Ayrıca kanunda çıraklık devresi olarak kabul edilen sürelerde yaşlılık, malullük ve ölüm sigortası gibi uzun vadeli sigorta kollarının uygulanamayacağının açıkça düzenlendiği hatırlatıldı.

Yargıtay, çıraklık sözleşmelerinde esas amacın bir iş ilişkisi kurmak değil, kişiye meslek ve sanat öğretmek olduğunu vurguladı.

Fiilen Üretimde Çalışmak Sigortalılık İçin Yeterli Görülmedi

Kararda, çırakların üretim süreçlerine katılmasının mesleki eğitimin doğal bir parçası olduğu belirtildi. Yapılan işlerin dışarıdan bakıldığında sigortalı çalışanların faaliyetlerine benzer görünse bile eğitim ve öğretim sürecinin bir unsuru olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Bu nedenle çıraklık döneminde gerçekleştirilen çalışmaların hizmet akdi kapsamında değerlendirilemeyeceği ve emekliliğe esas sigortalılık süresi olarak kabul edilemeyeceği kaydedildi.

Yargıtay Yerel Mahkeme Kararını Bozdu

Tüm değerlendirmeler sonucunda Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme ile Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararlarını bozdu. Böylece çıraklık döneminde yapılan çalışmaların emeklilik prim gün sayısına eklenemeyeceği yönünde emsal niteliğinde bir karar ortaya çıkmış oldu.

Çıraklık ve Staj Sigortası Emekliliğe Sayılıyor mu?

Yargıtay'ın bu kararı, uzun süredir kamuoyunda tartışılan çıraklık ve staj sigortasının emekliliğe başlangıç sayılıp sayılmayacağı konusunu yeniden gündeme taşıdı. Mevcut mevzuata göre çırak ve stajyerler adına yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi yatırılırken, emekliliğe esas olan uzun vadeli sigorta kollarına prim yatırılmıyor. Bu nedenle söz konusu süreler emeklilik hesabında başlangıç tarihi veya prim günü olarak değerlendirilmiyor.