Kahramanmaraş Süleymanlı (Zeytun)

SÜLEYMANLI (ZEYTUN) TARİHİ VE COĞRAFİ YAPISI

Kahramanmaraş’ın batısında, Ceyhan Nehri ile Göksun Çayı arasında ve yüksek dağlar arasında dar bir vadi içinde, Zeytun Çayı üzerinde kurulmuş eski bir yerleşim merkezidir Süleymanlı.

Bölgenin yüzeyi, suyu bol ve şiddetli akışa sahip birçok dere ile kesildiği için oldukça girintili ve çıkıntılıdır. Bu nedenle evler dik yamaçlara yaslanmış, düzensiz bir görünüm arz etmektedir.

Zeytun adının, burada uzun süre yaşayan Ermenilerin kralının kızı “Zeytune Hatun”dan geldiği rivayet edilir. Halk dilinde ise “Zeytin” olarak anılmaktadır.

NÜFUS YAPISI VE TARİHİ ESERLER

Uzun yıllar Ermenilerin yaşadığı bu köy, 1913-1914 yıllarında Yunanistan’ın Selanik ilinin Ayvalık ve Karaferya kasabalarından gelen halk tarafından iskân edilmiştir.

Yaklaşık 700 yıllık bir geçmişe sahip olan köy, sayılı tarihi eserleriyle dikkat çekmektedir.

Önemli eserler:

• Selçuklu dönemine ait olduğu tahmin edilen Soğuk Çeşme
• Kanlı Köprü
• Tarihi hamam

SÜLEYMANLI İSMİNİN KÖKENİ

“Süleymanlı” adı, Ermenilerin kurduğu “Zeytun Fedai Alayı” adlı çeteyle yapılan çatışmalar sırasında şehit düşen Maraş Jandarma Bölük Komutanı Binbaşı Süleyman Bey’in anısına verilmiştir.

Osmanlı Padişahı tarafından gönderilen bir ferman (irade-i seniye) ile Zeytun olan yerleşimin adı Süleymanlı olarak değiştirilmiştir.

BİNBAŞI SÜLEYMAN BEY’İN ŞEHADETİ (1915)

1915’li yıllarda Osmanlı İmparatorluğu zor bir dönemden geçmektedir. Zeytun bölgesinde çıkan isyanlar artmış, çevredeki köylere saldırılar düzenlenmiştir.

Bunun üzerine Osmanlı yönetimi, bölgeye Binbaşı Süleyman Bey komutasında bir birlik gönderir.

• Birlik, isyancıların karargâhı olan Tekke Kilisesi’ni kuşatır.
• Bölgenin zorlu coğrafyası nedeniyle çatışmalar uzun sürer.
• Çatışmalar sırasında birçok isyancı etkisiz hâle getirilir.

15 Şubat 1915’te:

• Binbaşı Süleyman Bey ve 7 asker şehit olur.
• 26 asker yaralanır.

Bugün Süleyman Bey, Süleymanlı Köyü’nün Kışla Obası’nda, hâkim bir tepede bulunan şehitlikte silah arkadaşlarıyla birlikte yatmaktadır.

SÜLEYMANLI ŞEHİTLİĞİ

Süleymanlı Şehitliği, 2004 yılında Kahramanmaraş Valiliği’nin onayıyla İl Jandarma Komutanlığı ve İl Özel İdaresi tarafından yaptırılmıştır.

ZEYTUN’DA YAŞANAN ÖNEMLİ OLAYLAR (KRONOLOJİ)

Osmanlı Öncesi ve İlk Dönemler

• 1064: Ermenilerin Bizans döneminde bölgeye gelişi.

18. ve 19. Yüzyıl Olayları

• 1780: Maraş Valisi Ömer Paşa Zeytun’da öldürüldü; bölge 7 ay kuşatıldı.
• 1782: Ali Paşa Zeytun’a karşı harekete geçti, Göredin’de yenildi.
• 1808: Kalender Paşa, Zeytun’u 9 ay kuşatarak vergiye bağladı.
• 1819: Çapanoğlu Celal Mahmut Paşa sonuç alamadı.
• 1829: Kayseri Valisi Köse Mehmet Paşa Zeytun’a yürüdü.
• 1832: Beyazıtoğlu Süleyman Paşa harekât düzenledi.
• 1835: Tosun Paşa vergi borcu nedeniyle Zeytunluları hapsetti.
• 1852: Mustafa Paşa vergi borcu nedeniyle harekât yaptı.
• 1856: 500-600 kişilik grup Maraş’ı basarak yağmaladı.

İsyanlar ve Uluslararası Müdahaleler

• 1862: İlk siyasi isyan.
• 1878: İkinci büyük isyan; dış güçlerin müdahalesi arttı.
• 1879: İngiliz baskısıyla tutuklular serbest bırakıldı.
• 1893: Amerikan Protestan okulları açıldı.

1895-1896 Büyük İsyan Dönemi

• 15 Ekim 1895: Kışlaya saldırı; 600 Türk öldürüldü.
• 24 Ekim 1895: Büyük isyan; ciddi kayıplar yaşandı.
• 11 Şubat 1896: Taraflar arasında anlaşma.

1900’ler ve I. Dünya Savaşı Öncesi

• 1908: Suistimal nedeniyle tutuklamalar.
• 1912: Bölgede eşkıyalık hareketleri arttı.
• 1914: Delegasyonlar dış destek aradı.

I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları

• 17 Ağustos 1914: İlk ayaklanma.
• Şubat 1915: Jandarma birliklerine saldırılar.
• 25 Mart 1915: Çatışmalar başladı.
• 1915: Süleyman Bey şehit oldu.
• 10 Nisan 1915: Tehcir başladı.
• 16 Mayıs 1915: Zeytun’un adı Süleymanlı oldu.

İşgal ve Sonrası (1918-1921)

• 1918: Azınlıkların geri dönüş kararı.
• 1919: Fransız işgali.
• 1920: Çatışmalar ve görüşmeler.
• 1921: Türk kuvvetleri Zeytun’u kuşattı.

30 Haziran 1921:
Zeytun (Süleymanlı), isyancı unsurlardan tamamen temizlendi.